Greenwashing is een bedrijf of product duurzamer voordoen dan het werkelijk is: met woorden (“groen”, “klimaatneutraal”, “eco”), met beelden (bossen, blaadjes, groene verpakkingen) of met zelfbedachte keurmerken. Juridisch heet zo’n uiting een misleidende milieuclaim of duurzaamheidsclaim. Vanaf 27 september 2026 staan de bekendste vormen op een Europese zwarte lijst en zijn ze per definitie verboden.

De betekenis, iets preciezer

Greenwashing is de publieksterm, niet de wettelijke. De wet spreekt van milieuclaims (art. 6:193a BW); de ACM van duurzaamheidsclaims. Greenwashing is wat het wordt zodra zo’n claim misleidt: te groot gebracht, niet onderbouwd, of over iets anders dan waar hij lijkt te gaan. Belangrijk om te zien: een claim hoeft niet gelogen te zijn om greenwashing te zijn. Een waar feit dat een verkeerde indruk wekt (het hele product groen noemen terwijl één onderdeel het is) misleidt net zo goed.

Voorbeelden uit de Nederlandse en Duitse praktijk

Visuele greenwashing: de vorm die niemand claim noemt

Greenwashing zit vaker in beeld dan in tekst: stockfoto’s van bossen bij een bedrijf dat er niets mee heeft, groene kleurenschema’s en blad-iconen op verpakkingen, een windmolen in de huisstijl. De wettelijke definitie van milieuclaim noemt beeldende en symbolische voorstellingen expliciet, en de vijfde ACM-vuistregel vraagt dat visuele claims en keurmerken behulpzaam zijn en niet verwarren. Suggestief beeld ís dus een claim, met dezelfde bewijsplicht als tekst.

Wat er per 27 september 2026 verandert

Tot nu toe moest de toezichthouder per geval aantonen dat een uiting misleidde. De EmpCo-regels draaien dat voor de bekendste vormen om: generieke milieuclaims zonder erkende voortreffelijke milieuprestaties, klimaatneutraal-claims op basis van compensatie en zelfbedachte keurmerken staan dan op de zwarte lijst en zijn per definitie verboden. De bewijslast ligt bij het bedrijf en de ACM kan per overtreding tot 900.000 euro opleggen. De volledige lijst staat in de zwarte lijst uitgelegd.

Greenwashing voorkomen zonder te zwijgen

De reflex na elke handhavingszaak is schrappen: alle groene woorden van de site, voor de zekerheid. Dat heet greenhushing, en het is meestal een overreactie. De regels verbieden geen duurzaam verhaal; ze verbieden een verhaal zonder onderbouwing. Wie zijn claims specifiek maakt (vuistregel 1), onderbouwt met feiten en actueel houdt (vuistregel 2) en het bewijs klaar heeft vóórdat iemand vraagt, kan gewoon blijven vertellen wat hij waarmaakt. Het fysieke deel van die onderbouwing (de installatie, de retourstroom, de herkomst) is vast te leggen; hoe dat werkt staat bij het EmpCo-bewijsdossier.

Voor de goede orde: wij zijn fotografen, geen juristen; dit is uitleg, geen juridisch advies. Meer over de nieuwe regels: de EmpCo-richtlijn uitgelegd en mag ik nog “klimaatneutraal” zeggen; de actuele stand op de EmpCo-monitor.

Toets uw eigen tekst

Benieuwd of uw eigen formulering hieronder valt? Plak hem hieronder. De scan draait in uw browser; uw tekst wordt niet verstuurd.

The post Wat is greenwashing? Betekenis, voorbeelden en de regels van 2026 appeared first on Visual Assurance.

De opkomst van AI-beeldgeneratie

Systemen zoals DALL-E, Midjourney en Stable Diffusion genereren fotorealistische beelden op basis van tekstbeschrijvingen. De kwaliteit is in korte tijd exponentieel verbeterd.

In 2022 waren AI-gegenereerde beelden herkenbaar aan artefacten: vreemde handen, inconsistente schaduwen, onlogische achtergronden. In 2024 produceren dezelfde systemen beelden die professionele fotografen niet van echte foto’s kunnen onderscheiden.

De drempel om AI-beelden te genereren is laag. Geen technische kennis vereist, kosten variëren van gratis tot enkele euro’s per beeld, en resultaten zijn binnen seconden beschikbaar. Een prompt als “industriële zonnepanelen op fabriekstak, professionele bedrijfsfotografie, heldere dag” produceert binnen dertig seconden een overtuigend beeld.

Dit betekent dat de aanname “er bestaat een foto, dus het is echt gebeurd” niet langer geldig is. Voor auditors en toezichthouders is dit een paradigmaverschuiving.

Risico’s voor ESG-rapportages

AI-gegenereerde beelden creëren drie categorieën risico’s voor duurzaamheidsrapportages.

Fabriceren van “bewijs”

Een bedrijf dat claimt zonnepanelen te hebben geïnstalleerd maar dit niet heeft gedaan, kan met AI-tools overtuigende beelden genereren van zonnepanelen op een dak dat lijkt op hun faciliteit. Zonder verificatie is dit “bewijs” niet te onderscheiden van authentieke documentatie.

Hetzelfde geldt voor afvalscheidingsinstallaties, ergonomische werkplekken, veiligheidsvoorzieningen of leveranciersfaciliteiten. Elke visuele claim die een ESRS-disclosure ondersteunt, is potentieel te fabriceren.

Onderscheid tussen staged en gegenereerd vervaagt

Een staged foto (een geënsceneerde opname van een werkelijke situatie) is problematisch maar representeert tenminste fysieke realiteit. Een AI-gegenereerd beeld representeert niets, het is een statistische interpolatie van trainingsdata.

Voor auditors is het onderscheid relevant: een staged foto van bestaande zonnepanelen is misleidend over context maar niet over bestaan. Een AI-gegenereerd beeld van niet-bestaande zonnepanelen is fabricatie.

Juridische en reputatierisico’s

De Green Claims Directive en Richtlijn (EU) 2024/825 verbieden misleidende milieuclaims, inclusief visuele representaties. AI-gegenereerde beelden die duurzaamheidsprestaties suggereren die niet bestaan, vallen onder deze verboden.

Daarnaast: wanneer een auditor of toezichthouder ontdekt dat beeldmateriaal AI-gegenereerd is, ondermijnt dit het vertrouwen in alle aangeleverde documentatie. De vraag wordt dan niet alleen “is dit beeld echt?” maar “wat is er nog meer gefabriceerd?”

Hoe auditors authenticiteit beoordelen

Auditors hebben beperkte maar groeiende mogelijkheden om AI-gegenereerde beelden te identificeren. De huidige praktijk combineert metadata-analyse, forensische markers en contextverificatie.

Metadata-analyse

AI-gegenereerde beelden hebben geen authentieke EXIF-metadata. Er is geen camera die de opname maakte, dus geen camera-identificatie, geen GPS-coördinaten van een fysieke locatie, geen authentieke tijdstempel.

Sommige AI-platforms voegen metadata toe die aangeeft dat het beeld is gegenereerd. OpenAI’s DALL-E en Microsoft’s tools embedden C2PA-metadata die de AI-herkomst documenteert. Maar deze metadata is eenvoudig te verwijderen voordat het beeld wordt aangeleverd.

Afwezigheid van metadata is een rode vlag. Een professionele foto zonder enige EXIF-data roept vragen op: waarom is deze informatie verwijderd?

Forensische markers

AI-beelden hebben subtiele kenmerken die forensische analyse kan detecteren:

• Inconsistente belichting: schaduwen die niet kloppen met de lichtbron
• Textuuranomalieën: herhalende patronen of onnatuurlijke gladheid
• Perspectief-inconsistenties: elementen die niet in hetzelfde ruimtelijk vlak liggen
• Semantische fouten: tekst die onleesbaar is, handen met verkeerde aantallen vingers, onlogische objectrelaties

Deze markers worden echter minder betrouwbaar naarmate AI-systemen verbeteren. Wat in 2023 een duidelijk AI-artefact was, is in 2025 mogelijk gecorrigeerd.

Contextverificatie

De meest robuuste verificatie is contextueel: klopt het beeld met andere informatie?

Een foto van zonnepanelen op een specifiek gebouw kan worden geverifieerd tegen kadastergegevens, Google Street View historische beelden, energieleveranciersdata en fysieke inspectie. Wanneer meerdere onafhankelijke bronnen consistente informatie geven, stijgt de betrouwbaarheid.

Voor auditors betekent dit dat beeldmateriaal nooit op zichzelf staat. Het is ondersteunend bewijs dat corroboreert met andere documentatie, niet zelfstandig bewijs.

Technische detectiemethoden

Er bestaan geautomatiseerde tools voor AI-detectie, maar hun betrouwbaarheid is beperkt en afnemend.

Error Level Analysis (ELA) detecteert inconsistenties in JPEG-compressie die kunnen wijzen op manipulatie of generatie. De methode produceert echter zowel false positives als false negatives.

GAN-fingerprinting identificeert patronen die specifiek zijn voor bepaalde AI-generatoren. Effectief voor bekende systemen, maar nieuwe generatoren produceren andere fingerprints.

AI-detectiemodellen zijn zelf getraind om AI-gegenereerde content te herkennen. Het probleem: deze modellen raken achterop bij de generatiemodellen. Detectie van Midjourney v3 is anders dan detectie van v6.

Geen van deze methoden biedt zekerheid. Ze produceren waarschijnlijkheden, geen definitieve uitspraken. Voor audit-doeleinden is “waarschijnlijk niet AI-gegenereerd” onvoldoende basis voor reasonable assurance.

C2PA als structurele oplossing

De fundamentele oplossing voor het AI-authenticititeitsprobleem is niet betere detectie, maar betere herkomstverificatie. Dit is waar C2PA de architectuur biedt.

C2PA-ondersteuning in camera-hardware (Sony, Leica, Nikon, Google Pixel) betekent dat het apparaat zelf cryptografisch ondertekent dat dit beeld door deze sensor is gecaptured op dit moment op deze locatie. AI kan deze handtekening niet fabriceren zonder toegang tot de privésleutel van de hardware.

De logica keert om: in plaats van te bewijzen dat een beeld niet AI-gegenereerd is (negatief bewijs, inherent moeilijk), bewijst C2PA positief dat een beeld door specifieke hardware is geproduceerd.

Voor ESG-rapportages betekent dit een verschuiving in bewijsstrategie. De vraag is niet langer “kunnen we detecteren of dit AI is?” maar “hebben we positief bewijs van authentieke herkomst?”

Beelden zonder C2PA-verificatie zijn niet per definitie onbetrouwbaar. Maar beelden mét C2PA-verificatie van vertrouwde hardware bieden een bewijsniveau dat onverifieerde beelden niet kunnen evenaren. Visuele Compliance

Naarmate AI-generatie verbetert en detectie moeilijker wordt, verschuift de bewijslast naar positieve authenticiteitsverificatie. Organisaties die nu investeren in C2PA-gebaseerde documentatieworkflows, bouwen bewijsarchieven die toekomstbestendig zijn.

The post AI-gegenereerde beelden herkennen: risico’s voor ESG-rapportages en authenticiteitsverificatie appeared first on Visual Assurance.